മണ്ണിൽ ലയിക്കാത്തതും ഉറച്ചുപോയതുമായ അജൈവ, ജൈവ ഫോസ്ഫറസിനെ സസ്യങ്ങൾക്ക് ആഗിരണം ചെയ്യാൻ പാകത്തിലുള്ള രൂപങ്ങളിലേക്ക് മാറ്റുന്ന സൂക്ഷ്മാണുക്കളാണ് ‘ഫോസ്ഫേറ്റ് ലയിപ്പിക്കുന്ന ബാക്ടീരിയകൾ’ (Phosphate Solubilizing Bacteria – PSB). ഇവ ജൈവ വളങ്ങളായി (biofertilizers) ഉപയോഗിക്കുന്നു.
PSB പ്രവർത്തിക്കുന്ന രീതി
• ജൈവ ആസിഡുകളുടെ ഉൽപ്പാദനം: സിട്രിക്, മാലിക്, ഗ്ലൂക്കോണിക് ആസിഡുകൾ പോലുള്ള ചെറിയ തന്മാത്രാ ഭാരമുള്ള ജൈവ ആസിഡുകൾ ഇവ പുറപ്പെടുവിക്കുന്നു. ഇവ കാൽസ്യം, ഇരുമ്പ്, അലുമിനിയം തുടങ്ങിയ മൂലകങ്ങളുമായി ചേർന്ന് (chelation), ഫോസ്ഫേറ്റ് അയോണുകളെ മണ്ണിലെ ലായനിയിലേക്ക് സ്വതന്ത്രമാക്കുന്നു.
• എൻസൈമുകളുടെ പ്രവർത്തനം: ഫോസ്ഫറ്റേസുകൾ (phosphatases), ഫൈറ്റേസുകൾ (phytases) തുടങ്ങിയ എൻസൈമുകൾ ഇവ ഉൽപ്പാദിപ്പിക്കുന്നു. ഇവ ജൈവ ഫോസ്ഫറസ് സംയുക്തങ്ങളെ വിഘടിപ്പിക്കാൻ സഹായിക്കുന്നു.
• പ്രധാന ഇനങ്ങൾ: വാണിജ്യാടിസ്ഥാനത്തിലുള്ള ജൈവ വളങ്ങളിൽ സാധാരണയായി ഉപയോഗിക്കുന്ന ബാക്ടീരിയകളിൽ സ്യൂഡോമോണസ് (Pseudomonas), ബാസില്ലസ് (Bacillus) വർഗ്ഗങ്ങൾ (ഉദാഹരണത്തിന് *Bacillus megaterium*, *Bacillus amyloliquefaciens*) ഉൾപ്പെടുന്നു.
പ്രധാന ഗുണങ്ങൾ
• ഉറച്ചുപോയ ഫോസ്ഫറസിനെ ലഭ്യമാക്കുന്നു: മണ്ണിൽ ചേർക്കുന്ന രാസ ഫോസ്ഫേറ്റ് വളങ്ങളിൽ 70% മുതൽ 90% വരെ മണ്ണിൽ ഉറച്ചുപോവുകയും സസ്യങ്ങൾക്ക് ലഭ്യമല്ലാതാവുകയും ചെയ്യുന്നു. ഇത്തരം ശേഖരങ്ങളെ സസ്യങ്ങൾക്ക് ലഭ്യമാക്കാൻ PSB സഹായിക്കുന്നു.
• വളച്ചെലവ് കുറയ്ക്കുന്നു: PSB ഉപയോഗിക്കുന്നതിലൂടെ രാസ ഫോസ്ഫേറ്റ് വളങ്ങളുടെ ആവശ്യം ഏകദേശം 20% മുതൽ 50% വരെ കുറയ്ക്കാൻ സാധിക്കും.
• വളർച്ചയെ പ്രോത്സാഹിപ്പിക്കുന്നു: ഫോസ്ഫറസിനെ ലഭ്യമാക്കുന്നതിന് പുറമേ, സസ്യ ഹോർമോണുകൾ (phytohormones) ഉൽപ്പാദിപ്പിക്കാനും, വേരുകളുടെ വളർച്ച മെച്ചപ്പെടുത്താനും, വിളവ് വർദ്ധിപ്പിക്കാനും ഇവ സഹായിക്കുന്നു.
ഉപയോഗിക്കേണ്ട രീതികൾ
• വിത്ത് ശുദ്ധീകരണം (Seed Treatment): വിതയ്ക്കുന്നതിന് മുമ്പ്, വിത്തുകളോ തൈകളോ വെള്ളത്തിൽ കലർത്തിയ PSB ലായനിയിൽ (ഉദാഹരണത്തിന്, ഒരു കിലോ വിത്തിന് 5–15 മില്ലിലിറ്റർ എന്ന തോതിൽ) മുക്കിവെക്കുകയോ അതിൽ പുരട്ടുകയോ ചെയ്യുക.
• മണ്ണിൽ ചേർക്കൽ: ഒരു ഏക്കർ സ്ഥലത്തേക്ക് 1 മുതൽ 2 ലിറ്റർ വരെ ദ്രാവക രൂപത്തിലുള്ള PSB, ചാണകപ്പൊടിയുമായോ (FYM) കമ്പോസ്റ്റുമായോ ചേർത്ത് മണ്ണിൽ വിതറുക.
• ഡ്രിപ്പ് ഇറിഗേഷൻ (Fertigation): ഡ്രിപ്പ് ഇറിഗേഷൻ സംവിധാനം വഴി നേരിട്ട് നൽകാം. ഒരു ഏക്കറിന് 1 ലിറ്റർ എന്ന തോതിൽ, രാവിലെ നേരത്തെയോ വൈകുന്നേരമോ നൽകുന്നതാണ് ഉചിതം.